Συναγερμός σήμανε σε Κομισιόν και Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα λόγω των εξελίξεων στην ελληνική οικονομία. Τα αποτελέσματα του δεκαμήνου στο ραβασάκι που έστειλε το υπουργείο Οικονομικών είναι ανησυχητικά και καταδεικνύουν την έλλειψη ρευστού στην αγορά και τη δεινή θέση στην οποία έχει περιπέσει η πραγματική οικονομία.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά στο «Π» κοινοτικός παράγοντας, «τόσο καιρό λαμβάναμε τη διαβεβαίωση ότι ο Οκτώβριος θα ήταν ο μήνας που θα αντιστρεφόταν το κλίμα και γι’ αυτό δώσαμε τη συγκατάθεσή μας σε μέτρα προσωρινού χαρακτήρα, όπως η περαίωση». Όμως τα στοιχεία δείχνουν ότι ο ρυθμός είσπραξης των εσόδων έχει κολλήσει στο 3,6% σε σχέση με τον αναθεωρημένο (προς τα κάτω) στόχο 8,7%, ενώ οι εισπράξεις από την πολλά προσδοκώμενη περαίωση και τη ρύθμιση χρεών δεν πιάνουν τους στόχους που έβαλε το ΥΠΟΙΟ.
Την προηγούμενη εβδομάδα, με άκρα μυστικότητα, το οικονομικό επιτελείο έστειλε στην Κομισιόν ένα νέο προσχέδιο προϋπολογισμού του 2011, το οποίο περιλαμβάνει και το λεγόμενο απαισιόδοξο σενάριο, που προνοεί μεγαλύτερο πληθωρισμό και ύφεση και χαμηλότερο στόχο εσόδων.
Φοροδιαφυγή
Ο εκτροχιασμός των στόχων του 2010, σε συνδυασμό με τις αναθεωρήσεις των στοιχείων του 2009 αλλά και την αναμονή για τις όποιες πολιτικές εξελίξεις μετά τις δημοτικές εκλογές, έχουν παγώσει τις παρασκηνιακές συνομιλίες για αναδιαπραγμάτευση των όρων αποπληρωμής της δανειακής σύμβασης της χώρας μας.
♦ Αρχικά Κομισιόν και ΕΚΤ δεν απέκλειαν το ενδεχόμενο «εάν και εφόσον η Ελλάδα πετύχαινε τους στόχους του μνημονίου, να εξεταζόταν το ενδεχόμενο παγώματος της αποπληρωμής των δανείων του "μηχανισμού στήριξης" για 1-2 χρόνια ή επιμήκυνσης έως και 7 έτη, ώστε οι δόσεις να είναι μικρότερες».
♦ Όμως το γεγονός ότι το 2010 κινείται σταθερά κάτω από τις προδιαγραφές, παρά τα σκληρά μέτρα, η συνειδητοποίηση ότι ο κρατικός μηχανισμός δεν μπορεί να «δουλέψει» ώστε να αποφέρει τα απαιτούμενα έσοδα, η αδυναμία του οικονομικού επιτελείου να πατάξει τη φοροδιαφυγή αλλά και η επιμονή της κυβέρνησης να συντάσσεται με το ΔΝΤ άλλαξαν τα δεδομένα.
Ενδεικτικό του κλίματος ήταν το σκηνικό απομόνωσης του πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής από το Βερολίνο και το Παρίσι, αλλά και από τον πρόεδρο του Eurogroup Ζαν - Κλοντ Γιούνκερ, ο οποίος μέχρι πρόσφατα προσέφερε περίσσια κάλυψη στο Μαξίμου.
Σκληρά μέτρα
Ασφαλείς πληροφορίες ανέφεραν στο «Π» ότι τρία είναι τα σενάρια που εξετάζονται για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας:
1. Να ληφθούν σκληρά μέτρα και να επισπευσθούν οι διαρθρωτικές αλλαγές, ώστε το 2011 να κινηθεί εντός στόχων. Σε αυτήν την περίπτωση η Ε.Ε. είναι διατεθειμένη να εξετάσει ευκολίες αποπληρωμής προς το τέλος του επόμενου έτους. Για να γίνει αυτό όμως πρέπει
◆ να επιτευχθούν στόχοι όπως πάταξη της φοροδιαφυγής και εισφοροδιαφυγής,
◆ να περικοπούν δραστικά οι δαπάνες του Δημοσίου με επιπλέον συρρίκνωση του 30% του ευρύτερου δημόσιου τομέα,
◆ να χρηματοδοτηθεί η αγορά με δάνεια από τις τράπεζες,
◆ να κλείσουν οι ελλειμματικές ΔΕΚΟ,
◆ να μειωθούν οι δαπάνες στην Υγεία
◆ και να απορροφηθούν πλήρως τα κοινοτικά κονδύλια – κάτι δύσκολο, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα ενδείξεις.
2. Σε περίπτωση που οι στόχοι εξακολουθούν να υστερούν, τότε υπάρχει το σενάριο επιμήκυνσης του παρόντος μνημονίου, που λήγει στο τέλος του 2013. Και εδώ είναι που αρχίζει η ακατάσχετη σεναριολογία. Παράταση του μνημονίου σημαίνει ότι πρέπει να συνεχιστεί η λιτότητα μέχρι να μειωθεί το έλλειμμα στο 3% και να ολοκληρωθούν οι προσταγές για τη φιλελευθεροποίηση των αγορών σε όλους τους τομείς: των ιδιωτικοποιήσεων, του ασφαλιστικού, της Υγείας, της εργασίας κ.λπ.
Παράλληλα, όμως, σημαίνει και παράταση της δανειοδότησης (δηλαδή επιπλέον κονδύλια) από την Ε.Ε. και το ΔΝΤ. Σε αυτό το σημείο υπάρχει η ρήξη.
◆ Η ευρωζώνη, και ιδιαίτερα η Γερμανία, δεν φαίνονται διατεθειμένες να δώσουν επιπλέον χρήματα.
◆ Από την άλλη, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο υπογείως προσδοκά τη λήξη του παρόντος μνημονίου και – εφ' όσον η ευρωζώνη... δεν μπορεί – επιθυμεί να «παρέμβει» με την υπογραφή νέας διμερούς δανειακής σύμβασης με την Ελλάδα υπό τους δικούς του όρους.
3. Εάν η κατάσταση συνεχίσει ως έχει και τα σπρεντ των αγορών εξακολουθούν να κινούνται πάνω από τις 800 μονάδες βάσης, η επιλογή είναι μια ελεγχόμενη αναδιάρθρωση του συνολικού χρέους της χώρας. Τόσο η Κομισιόν όσο και η ΕΚΤ φοβούνται ότι η παρουσίαση των αποτελεσμάτων του 2010 και η αναθεώρηση των στοιχείων που θα ανακοινωθούν αυτόν τον μήνα θα φέρουν νέο κύμα δυσπιστίας στις αγορές, που θα δουν το χρέος να εκτοξεύεται πάνω από το 127% για το 2009 και το έλλειμμα στο 15,6%.
Παράγοντες της Ε.Ε. σιωπηλά διερευνούν τις προθέσεις των δανειστών μας για μια πιθανή αναδιάρθρωση του χρέους, συμπεριλαμβανομένων και των τραπεζών που κατέχουν ελληνικά ομόλογα. Προϋπόθεση είναι να συμφωνήσουν και αυτοί στο ύψος του λεγόμενου «κουρέματος» των ελληνικών ομολόγων. Διερευνάται επίσης ο μηχανισμός που θα ακολουθηθεί σε τέτοια περίπτωση, καθώς δεν υπάρχει προηγούμενο ελεγχόμενης πτώχευσης στην ευρωζώνη.
Οι διαπραγματεύσεις που διεξάγονται αυτήν τη στιγμή στην Ε.Ε. για την αναθεώρηση της Συνθήκης της Λισσαβώνας είναι ξεχωριστές από τα τεκταινόμενα στη χώρα μας και σύσσωμοι οι εταίροι φροντίζουν να υπογραμμίζουν ότι «η Ελλάδα αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση».
Οι Ευρωπαίοι θεωρούν ότι δεν κινδυνεύει η εκταμίευση της τρίτης δόσης του δανείου, διότι, όπως υποστηρίζουν, «το μνημόνιο προνοεί συγκεκριμένα επιπρόσθετα μέτρα ώστε να καλυφθούν τυχόν τρύπες του 2010». Ήδη το οικονομικό επιτελείο μελετά την αύξηση του φόρου στα τσιγάρα, ενώ παράλληλα έχει διαμηνύσει στα μεγάλα υπουργεία ότι πρέπει να περικόψουν κονδύλια από τον φετινό προϋπολογισμό. Τα πράγματα όμως δυσκολεύουν όσον αφορά την εκταμίευση της τέταρτης δόσης στο τέλος Μαρτίου.
Ψάχνουν 1,7 δισ. ευρώ
Το εκβιαστικό δίλημμα του πρωθυπουργού, που έθεσε θέμα πρόωρων εκλογών, ασκεί μεγάλη πίεση στο οικονομικό επιτελείο, το οποίο «πρέπει να είναι προετοιμασμένο για όλα», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά στέλεχός του. Όπως αναφέρει, στην καλύτερη περίπτωση η μαύρη τρύπα από τα έσοδα φτάνει τα 1,7 δισ. ευρώ, «που πρέπει να καλυφθούν μέχρι το τέλος του έτους».
Αυτό σημαίνει ότι, για να κλείσει εντός στόχων ο προϋπολογισμός (χωρίς όμως να ξέρουμε ακόμη την επίπτωση από τις αναθεωρήσεις της Eurostat), πρέπει να εισπραχθούν το δίμηνο Νοεμβρίου - Δεκεμβρίου 11,8 δισ. ευρώ.
Εάν υπολογίσει κάποιος ότι το ΥΠΟΙΟ προσδοκά να εισπράξει 4 δισ. ευρώ τον Νοέμβριο και 5,5 δισ. τον Δεκέμβριο, συμπεριλαμβανομένων και των τελών κυκλοφορίας, και 700 εκατ. από την περαίωση, το σύνολο των εισπράξεων φτάνει τα 10,2 δισ. ευρώ. Άρα υπολείπονται 1,6 δισ., τα οποία, εάν πιστέψουμε την κυβέρνηση, πρέπει να βρεθούν από περικοπή δαπανών και όχι από νέους φόρους.
Το περιβάλλον του Παπακωνσταντίνου επιμένει να «διαρρέει» ότι η αύξηση των συντελεστών του ΦΠΑ θα είναι αντίστοιχη με 500 εκατ. ευρώ και όχι 1 δισ. που προνοεί το μνημόνιο. Οι ίδιες διαρροές αναφέρουν ότι το μαχαίρι θα έρθει από:
◆ Περικοπές στις ΔΕΚΟ.
◆ Τα νοσοκομεία.
◆ Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (αντιδρά η τρόικα θεωρώντας την κίνηση αντιαναπτυξιακή).
◆ Τους προϋπολογισμούς συγκεκριμένων υπουργείων.
Παράλληλα, τα ραβασάκια και οι οχλήσεις, είτε με γράμμα είτε τηλεφωνικά είτε με e-mail, από τις εφορίες και τη Γενική Υπηρεσία Πληροφοριών πέφτουν βροχή. Οι φορολογούμενοι καλούνται εντός πέντε ημερών να προχωρήσουν σε εξοφλήσεις χρεών για υποβολή περιοδικών δηλώσεων ΦΠΑ και για αίτηση ένταξης στην περαίωση υπό την απειλή άμεσων ελέγχων.
Τέλη Μαρτίου η απόφαση
Το πρώτο τρίμηνο του 2011 αναμένεται να είναι ο καταλύτης για τις εξελίξεις. Όπως αναφέρουν αρμόδια στελέχη της Ε.Ε., στο τέλος Μαρτίου θα υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα για το πού βαδίζουν έλλειμμα και χρέος, επειδή, βάσει των κανόνων της Eurostat, οι εισπράξεις μέχρι και το τέλος Φεβρουαρίου του 2011 μπορούν να προσμετρηθούν στον προϋπολογισμό του 2010. Παράλληλα, με το τέλος του πρώτου τριμήνου, θα διαφανούν τα αποτελέσματα από τον νέο φοροεισπρακτικό μηχανισμό που θα τεθεί σε ισχύ με την τεχνογνωσία του ΔΝΤ.
Ο Παπακωνσταντίνου επενδύει πολύ στην επιθετική πολιτική που θα ακολουθηθεί από τους «κομάντο» των νέων ΣΔΟΕ που θα δημιουργηθούν. Βασίζεται ακόμη στην αναδιάρθρωση της φορολογικής κλίμακας και στην εφαρμογή του νέου μισθολογίου, ώστε να κλείσει η τρύπα του ελλείμματος. Υπολογίζει, τέλος, στην προς τα πάνω αναθεώρηση του ΑΕΠ, η οποία αυτομάτως θα «κόψει» μονάδες από έλλειμμα και χρέος.
Για τους Ευρωπαίους, όμως, «άγνωστος X» παραμένει η κοινωνική αντίδραση, που μπορεί να λειτουργήσει αποσταθεροποιητικά ανά πάσα στιγμή. Από τη μία όμως διαμηνύουν στην κυβέρνηση να αποφύγει τη βαριά φορολογία και από την άλλη ζητούν επιτακτικά τη συρρίκνωση του ευρύτερου δημόσιου τομέα κατά 30%.
pontiki
